De Stad van de Doden

De weg naar Rusland loopt door een smalle kloof, met tientallen middeleeuwse versterkingen en torens. Meer dan een kilometer voor de grens botsen we op een enorme file, maar op aanwijzingen van Georgische en Russische bestuurders rijden we langs de file tot bijna tegen de Georgische grensbareel. 

Hulp van de Russen

Aan Georgische kant loopt het ‘uitchecken’ vlot. En dan is er de volgende file, tot de Russische grenspost. Die is nog veel langer en we moeten ook nog door een onverlichte tunnel vol gaten en putten in de onverharde weg, waaruit je alleen maar kan concluderen dat ze het ervoor doen. Maar ook hier loodsen bereidwillige Russen ons langs de opstopping. Soms zetten ze zelfs hun auto opzij om ons door te laten. Twee motorrijders, één uit Moskou en eentje uit Kazachstan, komen ons een hand geven. Uiteindelijk kunnen we in pole position aanschuiven aan de immigratiekantoortjes. De politie is vriendelijk en een agente biedt in perfect Engels haar hulp aan. Wat later stempelt haar collega mijn paspoort.

Nu is het aan de douane. We moeten onze bagage openen, maar er wordt niet in gezocht.

“Tabak?”
“Njet.”
“Oké, dawai!” (vooruit).

De enige hindernis die ons nu nog wacht is de inklaring van onze motoren. Eerst moeten we drie formulieren invullen. Het duurt een eeuwigheid eer de twee dames in het douanehokje ze weer willen aannemen. We wachten meer dan een uur. Dan gaat het raam open en krijgen we onze documenten afgestempeld terug. Nog twee keer keuren agenten in de grenszone onze documenten en dan zijn we Rusland binnen. We deden er iets meer dan vier uur over.

Alexander en Elena

Aan het eerstvolgende pompstation hebben we afgesproken met Alexander, onze Russische kameraad. Alexander is een echte offroadcoureur en zou oorspronkelijk met de motor met ons meerijden doorheen de Kaukasus. Maar vijf dagen voor ons rendez-vous aan de grens stuurde hij een bericht dat hij in het ziekenhuis in Grozny (Tsjetsjenië) lag, waar de dokters een bloedklonter uit zijn halsslagader verwijderden. Na wat gedoe mocht hij van de artsen tijdig het ziekenhuis verlaten, maar hij mag niet met de motor rijden. En dus charterde hij zijn vrouw Elena, die nu samen met hem met de auto, een SUV, meerijdt.

Onze ontmoeting op de afgesproken plek bij de benzinepomp is hartelijk en weinig later zijn we op weg. Alexander zal ons door de Kaukasus gidsen, een gebied dat hij kent als zijn broekzak. Hij tikt de route op onze gps-systemen in en hopla, op pad.

Necropolis

De weg voert recht de bergen in, en gaat via een gravelroad over drie passen. In de afdaling van een ervan botsen we op de necropolis van Dargavs. Zoiets zag ik nooit eerder. Hier strekt zich een eeuwenoude begraafplaats uit op een bergflank. De graven zijn als kleine huizen. Je kan via een opening naar binnen kijken en hier en daar zie je de beenderen liggen.

Deze oude necropolis bevat de overblijfselen van niet minder dan 10.000 mensen. Velen van hen liggen voor eeuwig in hun kleren van weleer en daarbij soms ook gebruiksvoorwerpen. Sommigen van hen zijn bovengronds in houten doodskisten gelegd, die op boten lijken en hier en daar vonden archeologen een roeispaan. Met twee bevaarbare rivieren in de buurt van deze site zou dat er kunnen op wijzen dat de toenmalige bewoners van deze vruchtbare vallei geloofden dat de doden de rivier moesten oversteken om het hiernamaals te kunnen bereiken.

Schaarse grond

De lokale bevolking zal deze dodenstad niet bezoeken, want menigeen gelooft dat wie hier binnentreedt dit oord niet levend verlaat. Maar zie, wij bewijzen het tegendeel. Waarom dit immense kerkhof hier ontstond is nog in nevelen gehuld. Er is een theorie die zegt dat dit gebeurde tijdens de Mongoolse invasie in de 13de eeuw, toen landbouwgrond schaars werd en de lokale bevolking hun doden in crypten boven de grond begon te begraven omdat de bewerkbare grond in gebruik was.

Vandaag zie ik nog 99 merkwaardig goed bewaarde middeleeuwse structuren met een gewelfd dak en telkens één venster. Sommige overblijfselen zijn zo goed bewaard dat het vlees nog om de botten zit.

Maar er is nog een ander verhaal verbonden aan deze site. Er zijn bewijzen gevonden die erop duiden dat tijdens de pestepidemieën van de 17de en 18de eeuw de besmette slachtoffers hier hun toevlucht zochten om zichzelf in quarantaine te plaatsen in de crypten, terwijl ze wachtten op de naderende dood.

Naar de Elbruz

Vanaf de dodenstad van Dargavs voert de weg ons verder de bergen van de de Russische deelrepubliek Noord-Ossetië in. Links en rechts van ons parcours doemen bergreuzen op, onder andere ook de zuidflank van de Kazbegi, die we van de andere kant ook in Georgië zagen.

Onze eerste rit in Rusland eindigt in een guesthouse in Verhniy Fiagdon, waarbij Fiagdon de naam van de gletsjerrivier is die door het dorp stroomt. 

“In dit dorp was tot 2015 geen hotel”, zegt Alexander. “Je kon er alleen bij mensen slapen.”

Vandaag staan er hier een drietal luxe hotels, die op drie jaar tijd uit de grond zijn gestampt en goed vol zitten met Russische toeristen. Er zijn trendy koffiehuizen en een paar chique restaurants. 

Drie taarten als welkom

Ik moet zeggen: dit had ik niet verwacht. Ik dacht dat Noord-Ossetië een nog middeleeuwse versie was van Mestia en Ushguli in Svanetië, in Georgië. Maar nee hoor, dit lijkt wel Oostenrijk, op de wegen na.

In ons logement komt de vrouw des huizes al af met het avondeten. Te beginnen met soep en dan een drie grote gebakken broodtaarten, die zijn gevuld met vlees, kaas en bladeren van rode biet. “Het is hier de traditie dat die bij een bezoek door vreemdelingen gratis worden aangeboden”, legt Alexander uit. “De drie verwijzen naar de aarde, de lucht en de zon. Als je sterft bakken ze er twee. Dan laten ze de zon weg, want die is voor jou dan definitief onder gegaan.”

In de hoop dat ze hier voor ons de volgende keren nimmer twee taarten zullen moeten bakken, vliegen we erin. Op tafel staan ook nog plastic flessen met daarin het plaatselijke bier – dat erg lekker is – en een fles met op het etiket Dokter Vodka. Of de inhoud daarvan je geneest van alle kwalen, of dat je juist een dokter nodig hebt als je ze soldaat hebt gemaakt, dat moeten we nog eens vragen.

Gouden tanden

De volgende dag rijden we op een onverharde weg die ons tot in het hart van de Kaukasus brengt. Net voor een 2.500 m hoge pas stoppen we in een dorp waar de waardin van het enige cafeetje ons glimlachend welkom heet en daarbij haar gouden tanden bloot lacht. Ze tovert snel een lunch op tafel. Het gebouw waar we op het terras zitten is een voormalig bureel van de bank van het dorp, ooit een bloeiend mijnstadje. Het heeft een interessant toilet, een combinatie van een hudo bij de scouts en een stoel in een Frans boudoir. Gouden tanden en gaten in een plank op de grond om het gevoeg te doen, met die combinatie ben je zeker dat je ver weg bent van alles. We zijn dan ook in de deelstaat Kabardino-Balkarië, een vergeten stukje Rusland.

Het weer blijft ons gunstig gezind, en dat is maar goed ook, want mocht het hier regenen dan zijn we met deze pasoversteek nog niet klaar. Boven wacht ons een geweldig panorama. Eens de pas afgedaald, rijden we naar Nalchik, een troosteloze stad in Ingoesjetië, waar het 34 graden is. Daarna gaat het gelukkig weer omhoog naar de hoogste berg van Europa, de Elbruz (5.642 m). Als we bij zijn voet aankomen is het nog tien graden en regent het.

Maar dat verandert de volgende ochtend. Dan is er geen wolk te zien. Uitgelaten kopen we een ski-pas en nemen we de lift tot op een hoogte van 4.000 meter. Het uitzicht op de Kaukasus is er fenomenaal. We zien de bergen terug die we in Georgië tegenkwamen, maar nu van de andere kant. En vlak voor onze neus ligt de stratovulkaan Elbruz, met zijn twee toppen, als de bulten van een bactrische kameel. 

Wehrmacht

De Russen hebben op 4.000 m wel dertig snowmobiles klaar staan, die toeristen nog veel hoger de berg oprijden. En als je 100 euro betaalt, voert een sneeuwkat je zelfs tot op 5.000 meter. Maar veel volk struint de berg ook te voet naar boven, ze gaan tot op zo’n 4.800 meter. Het is een beetje een kermis, quoi.

Aan de voet van de berg staat een gedenkteken voor de Russen die hier sneuvelden in hun strijd tegen nazi’s. Het ligt er vol kransen. De Duitse Wehrmacht belandde in de Kaukasus in zijn poging om door te stoten naar de olievelden van Mozdok en Grozny in Tsjetsjenië (en in Hitlers waanzinnige dromen zo verder naar Georgië en Bakoe, in Azerbeidjan, aan de Zwarte Zee). Duitse Bergjagers plantten de swastika-vlag op 21 augustus 1942 op de top van de Elbruz. Toen Hitler hiervan hoorde, barstte hij in woede uit: “De idioten! Ze zouden voor de krijgsraad moeten worden gebracht voor het uitoefenen van hun hobby’s in oorlogstijd!” In 1943 werd de Wehrmacht gedwongen om zich uit de Kaukasus terug te trekken.

* * *

Naschrift: Op Bezoek bij Marku

Naar aanleiding van het reisbericht Vier Betekenissen van ‘Problem’, bereikt ons onderstaand vrolijkmakend bericht van het thuisfront, dat we u niet willen onthouden.

Voila sé… We hebben 2 exemplaren van de GVA van 2 juli persoonlijk afgegeven aan de Marku. Die mens was oh zo content en ook heel fier natuurlijk! Veel groeten doen aan Marc en Frank! Zo ne lieve mens. Ik moest direkt mee naar zijne moto gaan zien aan den overkant van ‘t straat.   Gegroet vanuit Marku-city!

Wim, een lezer van Gazet Van Antwerpen uit Noorderwijk (Herentals), is met onze reportage uit de gazet over onze vriend Marku in Albanië (de mens die mijn helm gerepareerd heeft) spoorslags naar Albanië gereisd. Hij heeft Marku daar in zijn fietsenherstelplaats geconfronteerd met het feit dat hij in België in de gazet staat en daar nu nationale bekendheid geniet.
Foto van Marku en Wim mét de gazet erbij als bewijs. Nou, dat noemen wij ondernemende lezers!