Na ons bezoek aan de Elbruz dalen we af en scheuren we nog 320 kilometer tot in Beslan, in de deelrepubliek Ingoesjetië, waar we linea recta naar de dorpsschool rijden.
Op 1 september 2004 vond hier een van de ergste terroristische acties in Rusland plaats. Tientallen gewapende Tsjetsjeense aanvallers bestormden toen al schietend de school, uitgerekend toen de leerlingen zich tijdens de eerste schooldag op de speelplaats verzamelden. De terroristen gijzelden meer dan 1.100 mensen, waaronder 700 kinderen en velen van hun familie en kennissen, die mee waren gekomen om de eerste dag van het nieuwe schooljaar te vieren. Hun eis was simpel: het Russische leger moest Tsjetsjenië, waarmee het al jaren in een bloedige oorlog was verwikkeld, onmiddellijk verlaten.
Bestorming
De tragedie eindigde tweeëneenhalve dag later en de uitkomst ervan was een ramp. Tijdens de bestorming van de school door commando’s – ondersteund door zware wapens, inclusief raketwerpers en tanks – vielen er 344 doden, het merendeel kinderen. Ze stierven in de turnzaal, waar de aanvallers hen hadden samengedreven. De kinderen hadden in de dagen voorafgaand aan de stormloop van de speciale eenheden gruwelijke dorst geleden. Ze werden gedwongen water uit de toiletten te drinken. Tot de dag van vandaag staan in de gym symbolisch tientallen flesjes water, met de stopjes eraf. Datzelfde tafereel zie je op het kerkhof van Beslan, waar elk kindergraf een flesje torst. Opdat de kinderen nooit meer dorst zouden hebben.
Het tafereel in de gymzaal van de school, waar alle foto’s van de slachtoffers je aanstaren, deprimeert me evenveel als in 2006. Toen bezocht ik het kerkhof van Beslan tijdens research voor mijn boek ‘Op reis naar Nergens’, onder meer over Artsen Zonder Grenzen en hun werk tijdens de oorlog hier. Die was toen amper afgelopen. Op het kerkhof stond ik toen lang stil bij een beeld van vier moeders, die rug aan rug hun kinderen in een boom de hemel laten ingroeien.
Hoe is het mogelijk dat mensen dit elkaar aandoen? En waarom gebeurt het in het carrousel van vernedering, woede, wrok en wraak, dat recept is voor elke oorlog, telkens weer opnieuw?
De witte lijn
Ik ben onderweg nog aan het nadenken over Beslan en wat daar is gebeurd, wanneer de politie ons tegenhoudt. Er stapt een jonge agent uit auto, die ons – ondanks de taalbarrière – al snel duidelijk maakt wat het probleem is. Hij neemt een twijg uit het bos langs de weg en tekent in het zand een vierkant. Daarna tekent hij er in één vloeiende beweging een lijn naast, die het vierkant vlotjes passeert. En dan nóg een lijn. Het vierkant: een camion. Lijn 1: de heer Frank Peeters. Lijn 2: Marc Helsen.
De agent: “In Russia. No!”
De beschuldigden, als uit één mond: “Da.”
Frank meent dan dat het een goed idee is om deze ontmoeting met de ordediensten te filmen. Hij heeft amper de camera op zijn helm geactiveerd, of daar opent het voorste portier van de politiewagen. Er verschijnt een agent als uit een stripverhaal over de Russische politie: een corpulente wetsdienaar, met een dikke, rode kop en een sigaret tussen de vlezige lippen. Deze indrukwekkende ordehandhaver opent nu eerst het achterportier van de auto en grijpt daar naar zijn kepie. Die heeft bovenaan de omvang van een vliegdekschip. Dan zet hij zich in beweging in de richting van de twee verkeerszondaars. Onderweg brult hij: “Frank!” Wat daarna volgt, begrijpen wij ook in het Russisch: “Zet die godverdomde camera af!!”
Zo geschiedt. De politieman gebaart nu naar zijn ondergeschikte, om ons de foto te tonen van het vergrijp: inhalen over de witte lijn. Tegen grote snelheid. Ons verweer dat het een vrachtwagen betrof die meer roet en kankerverwekkend stof uitstootte dan alle kolencentrales van Moskou samen, pakt geen verf.
Ondertussen duikt hulp op, in de vorm van onze maat Alexander, die de scène eindelijk heeft bereikt, nadat hij zélf door de politie is tegengehouden, waarschijnlijk voor het inhalen van dezelfde stinkcamion.
Na wat discussie, zie ik de dikke agent de arm over de schouder van Alexander leggen en ik weet dat er een deal in de maak is. Het verdict: 5.000 roebels om de corrupte agenten af te kopen. Of anders een proces-verbaal van 20.000 roebels. Wat zou u doen?
Wat wij doen, is eens goed vloeken en ons tot de orde der omkopers en de omgekochten bekeren. 5.000 roebel, dat is 50 euro. Peanuts om een proces van 200 euro af te kopen.
Beslan … het zijn pakkende beelden. Het verhaal over die terreur gaat na al die jaren nog steeds onder de huid en dit soort gruwel houdt niet op … Dat hebben mijn 77 levensjaren me geleerd.
Maar, globetrotters, hou het aan de zonnige en vooral veilige kant en maak een grote bocht om wetsdienaars met UFO-kepie die met duistere bedoelingen vierkanten en lijnen op het wegdek tekenen … 😊
Reistradities
Op reis gaan. Voor velen hoort het in het jaarprogramma als dagelijks eten en drinken, maar uiteraard was dat lang niet altijd zo gewoon en is het dat evenmin anno 2023 voor iedere wereldburger. In de loop van de geschiedenis had je grosso modo twee categorieën.
Vooreerst had je de Sissy’s die door hun geprivilegieerde positie ongelimiteerde middelen hadden om, hetzij voor de job (meestal vorst, vorstin, prins of prinses), hetzij voor louter vermaak, een stapke buiten de voortuin te zetten. Voor dat laatste moesten sommige betrokkenen toch al serieus de wandelschoenen aantrekken. De tuinen rond Versailles vormen met hun oppervlakte van 800 ha bijvoorbeeld al het decor voor een wandeling die niet langer onder de noemer ‘passeggiata’ valt.
Maar terug naar Sissy. Onze populaire vorstin, onsterfelijk gemaakt door de piepjonge (17) Romy Schneider, ging lang voor een groot contingent Belgen en Nederlanders al naar het Oostenrijkse Ischgl, niet zozeer om te gaan comazuipen of bingedrinken, maar wel om gezonde lucht op te snuiven voor haar wat ziekelijk gestel. Maar niet alleen Ischgl vormde het doel van haar reizen, want als we vele wandelroutes in Alpen en Dolomieten mogen geloven is ze zowat overal geweest. Getuige de ontelbare naambordjes met ‘Sissy Weg’ (wat niet betekent dat ze weg is). Of ze daar inderdaad overal gestapt heeft, is een andere vraag (ze leed toen immers al aan anorexia), maar ze voelde zich danig verveeld en opgejaagd dat ze vaak onaangekondigd verscheen bij al dan niet koninklijke families in Merano, Corfu, Hongarije, Genève en het Verenigd Koninkrijk. Aan Luigi Lucheni, haar uiteindelijke moordenaar, kon ze echter al reizend niet ontsnappen.
Naast die koninklijke reizen waren er in de loop van de geschiedenis natuurlijk ook fervente reizigers met namen als Alexander, Jules, Bonaparte en Dolfje. Die mannen trokken rond onder het motto van ‘reizen om te leren’, ook al ging dat al snel over in ‘reizen om te veroveren’. En veel is er sindsdien niet veranderd, want in het grote land dat onze gemotoriseerde vrienden ook doorkruisen is er ne zekere Vladimir die denkt dat hij de puzzelstukken van de vroegere USSR maar weer eens aan elkaar moet gaan plakken tot meerdere eer en glorie van … zichzelf. Naar het schijnt schakelt hij daar zelfs corrupte wegflikken ter intimidatie voor in zodat onze brave en door de wol geverfde motorrijders toch even schrokken.
Reizen voor de gewone Vlaming is echter een nog vrij recent fenomeen. Het duurde tot lang na WO II dat er sprake was van een echte vakantie en tripjes naar Antwerpen, of voor de meer gefortuneerden ‘het zeetje’, waren meer uitzondering dan regel. Als mijn buurjongen eind jaren zestig met zijn ouders naar het Gardameer trok, was dat in mijn ogen niet minder dan een wereldreis. Vandaag de dag reist de Vlaming, Jan Modaal incluis, Europa rond als betrof het zijn achtertuin. En om zich toch maar te onderscheiden, trekt de jetset dan maar naar exotische oorden waarvan we hoogstens in de aardrijkskundeles eens gehoord hadden.
Opvallende reistrend de laatste jaren, en zeker onder jongeren, is het ontdekken en verkennen al rondtrekkend met pak en zak en dat op alle continenten dezer aarde. Niemand schrikt nog echt op als terloops gemeld wordt dat zoon of dochter gaat trekken in Midden-Amerika, Peru, Chili, Australië, Nieuw-Zeeland of andere Vietnams. Marc was zo’n pionier en al vroeg wilde hij de wereld zien. Hij deed dat echter meestal niet zonder epistolaire nalatenschap en dat verheugde menig lezer die zich mee op reis waande terwijl hij de sappige verhalen en drieste belevenissen van onze globetrotter tot zich nam. Deze vier maanden lange roadtrip met zijn copain Frank mag in de analen van de reistradities toch wel een ‘specialleke’ genoemd worden.
En dan kom ik eigenlijk aan het punt dat ik wou maken – en ik hoor u al zeggen: ’eindelijk’. Een van de grappigste berichten van hun reis kregen we zeker onder de noemer: ‘problem’. Het was en voor velen ‘is’ namelijk zo dat er traditioneel iets moest meegebracht worden voor het thuisfront. Vaak zorgde die traditie voor pijnlijke irritatie (“Hier vinde niks!”) en voor relationele problemen (“Da gade toch niet meeneme, zeker!”). Verder vormde de vraag wie dan wel en wie niet een cadeautje verdiende een twistappel die vaak uitgroeide tot een ‘twistappelboomgaard’. En de aandachtige lezer, mocht er op dit punt in mijn schrijfsel nog een lezer zijn overgebleven, heeft begrepen dat onze vrienden met een joekel van een PROBLEM zitten. Nergens hebben zij tot hier toe gewag gemaakt van of toespeling gemaakt op deze toch ‘schone’ traditie. Feit is dat, als ze van overal een cadeautje willen meebrengen voor de wederhelft (praktisch gezien zullen we ons tot die beide dames beperken), ze nu toch dringend op zoek moeten gaan naar de grootste remorque ofte aanhangwagen die ooit achteraan een motor heeft gebengeld.
Nog veel reisplezier en blijf gezond!
Euh… anders wil ik wel met ne remorque alles gaan ophalen onderweg … 😜😂😉
Eventuele schnabbel-flikken moeten we’r dan maar bijnemen. Tijdens onze gazettentoer richting Albanië kregen we ‘r in Servië ook mee te maken. We vergaten onze autolichten overdag aan te zetten … 🙄
Twee plaatselijke armen der wet stelden ons voor om iets voor hun koffie te doneren i.p.v. dat ze een veel duurdere boete zouden moeten uitschrijven.
Ik zei dat ik nog verse koffie in de thermos had, eventueel met een koekje erbij, maar daar konden ze ni echt mee lachen.
We hebben ze dan maar vlug 10€ matabish gegeven, wat een pak goedkoper was dan de boete van 46€ … 🙈😂😉
La méthode Zaïroise … Het deed deugd nog eens te kunnen marchanderen. 😂😂
Aree, verbijsteken over de witte lijn! Zedde gelle na veu niks verleege? Van de struik kan ik da nog verstaan, die heeft zijn rijbewijs zo nog gekregen bij den dienst bevolking. En dan volgt die het voorbeeld van de jongere generatie hé. 😄